księgarnia podróżnika - przewodniki turystyczne
Jak poruszać się po Londynie – transport publiczny

Po przyjeździe do Londynu powstaje pytanie: jak się po nim poruszać i ile to kosztuje? Można oczywiście kupować bilety na każdy osobny przejazd, ale to najdroższa opcja. Przykładowo, pojedynczy bilet na autobus kosztuje 2,40 funta, a na metro 4,50. Zaopatrując się jednak w specjalną kartę miejską (Oystercard) zapłacimy odpowiednio 1,40 i 2,10 funta. Poniżej podpowiemy „co, gdzie i jak”. Pamiętajmy przy tym, że Wimbledon, czyli dzielnica w której znajduje się szkoła Milner, położony jest 3 strefie komunikacyjnej Londynu (zone 3).

Na początek kilka podstawowych informacji o systemie transportu publicznego w stolicy Anglii. Dostępne są następującego jego rodzaje:

  • metro (tube, underground);
  • autobusy (bus);
  • automatycznie sterowane pociągi DLR (Docklands Light Railway) we wschodnim Londynie;
  • tramwaje (tram);
  • kolej (National Rail);
  • kolejka London Overground (dawna nazwa Silverlink) – naziemne przedłużenia dla metra na trasach podmiejskich.

Miasto jest podzielone na 6 głównych stref komunikacyjnych (zones) i opłata za przejazd zależy od tego przez ile z nich oraz które przejeżdżamy (zob. mapy).

tflWszystkie niezbędne informacje o transporcie publicznym w Londynie (część z nich po polsku) dostępne są na stronie Transport for London (TfL), prowadzonej przez odpowiedzialny za niego wydział administracji samorządowej. Można się na niej dowiedzieć m.in. o aktualnych naprawach i utrudnieniach w komunikacji, jak i czym dojechać z jednego miejsca do drugiego, sprawdzić rozkład jazdy itp.

Gdy będziemy korzystać ze środków komunikacji miejskiej w Londynie więcej niż raz czy dwa, korzystniejszym rozwiązaniem niż każdorazowe kupowanie biletów jest Travelcard – bilet wielokrotnego użycia, który można kupić na jeden dzień, tydzień, miesiąc lub cały rok. Może on mieć formę papierową, ale można go także zapisać na karcie miejskiej Oyster, o której będzie mowa poniżej. Umożliwia korzystanie ze wszystkich wspomnianych powyżej środków transportu publicznego w Londynie. Można go kupić na każdej stacji metra, kolejowej i w sklepach z oznaczeniami Transport for Londyn.

londyn travelcardJednodniowa travelcard dostępna jest tylko w wersji papierowej i ma dwie opcje: całodzienną, zatem i droższą „Anytime”, oraz „Off Peak”, uprawniającą do przejazdów poza godzinami szczytu, czyli po 9:30 rano. Obie są ważne do 4:30 rano następnego dnia. Metro i koleje w większości zamierają około północy, zatem później dostępne są już tylko nocne autobusy.

Jeśli chodzi o autobusy i tramwaje, nie ma już w sprzedaży dziennych Bus Passów, a tygodniowe, miesięczne i roczne są dostępne tylko na kartach Oyster, nie w formie papierowej.

Peak time to godziny szczytu, gdy jest największy tłok, bo ludzie jadą do pracy czy szkoły lub z powrotem do domu: do godz. 9:30 od poniedziałku do piątku oraz między 16:00 a 19:00 (ten drugi okres dotyczy tylko opłat jednorazowych)

Off Peak obejmuje podróże po godzinie 9:30, oraz weekendy i dni świąteczne.

karta oysterOyster to nazwa plastikowej karty miejskiej wielkości karty kredytowej, która może służyć do „przechowywania” travelcard, a także, po doładowaniu środkami finansowymi, do osobnych płatności za każdy przejazd (pay as you go), jako tzw. karta przedpłacona (prepaid) – używając jej wychodzi w tym przypadku taniej niż płacenie gotówką w autobusie, czy kupowanie pojedynczego biletu na metro itp.

Oyster card jest wydawana za kaucją £5, która jest zwracana jeśli kartę się odda. Można ją nabyć na stronie internetowej tfl.gov.uk/oyster, w kasach biletowych na stacjach metra i kolei naziemnej, w niektórych automatach biletowych z ekranem dotykowym na stacjach metra, w punktach sprzedaży oznaczonych niebieskim symbolem tej karty („Oyster Ticket Stops”) – adres najbliższego punktu można znaleźć na stronie ticketstoplocator.tfl.gov.uk, w biurach informacji dla podróżnych w Londynie („London Travel Information Centres”) oraz w niektórych kasach biletowych na stacjach kolei państwowych.

Z Oyster card można korzystać w:

  • autobusach – wsiadając należy dotknąć żółtego czytnika przy kabinie kierowcy; opłata za przejazd jest stała, nie zależy od liczby przystanków, zatem wystarczy dotknąć czytnika tylko raz;
  • tramwajach – należy dotknąć żółtego czytnika na przystanku tramwajowym; tu także opłata za przejazd jest stała i nie zależy od ilości przystanków;

Uwaga! Na stacji Wimbledon, jeśli jedziemy z niej tramwajem, należy dotknąć kartą czytnika przy wejściu przez bramki, a potem także żółtego czytnika na peronie. Wynika to z tego, iż jest to stacja, z której można jechać także metrem i pociągiem, zatem powyższa procedura „skasuje” tylko za podróż tramwajem. Z kolei jadąc tramwajem do Wimbledonu należy dotknąć czytnika na przystanku, na którym się wsiada, a potem tylko bramek na dworcu w Wimbledonie.

  • metrze, pociągach, DLR  i na Overground – należy dotknąć czytnika przy wchodzeniu na stacji początkowej i wychodzeniu na docelowej.

W tym ostatnim przypadku system „pay as you go” pobiera opłatę za każdą odbytą podróż, dlatego ważne jest aby dotknąć czytnika, gdy się ją zaczyna, sygnalizując w ten sposób jej początek, a następnie na stacji docelowej, sygnalizując jej koniec.

Na peronach niektórych stacji znajdują się różowe czytniki, które służą zasygnalizowaniu systemowi jaką trasą jedzie pasażer gdy się przesiada i omija np. 1. strefę, gdyż wówczas pobrana kwota za podróż będzie mniejsza.

Jeśli zapomnimy dotknąć czytnika wsiadając, to w razie kontroli, nawet posiadając wystarczające fundusze na karcie, zostaniemy potraktowani jak pasażer „na gapę”. Z kolei jeśli zapomnimy go dotknąć przy wyjściu, gdy np. bramki są otwarte lub jest tylko czytnik na ścianie, to system automatycznie pobierze z karty opłatę za całodzienną Travelcard, nawet gdy przejechaliśmy tylko jedną stację.

Daily Price Cap to system na karcie Oyster w ramach „pay as you go” (zarówno jeśli chodzi o Peak, jak i Off Peak time), dzięki któremu jej właściciel nigdy nie zapłaci więcej niż gdyby kupił papierową Travelcard. Polega on na tym, że opłaty za przejazdy pobierane są tylko dopóki nie zostanie osiągnięta cena dziennej Travelcard.

Przykładowe opłaty gotówką i kartą Oyster w systemie „pay as you go” za przejazdy jednorazowe:

Strefa

Opłata gotówką

Oyster „pay as you go”

Peak

Off Peak

Peak

Price Cap

Off Peak

Price Cap

1

£4.50

£2.10

£2.10

£8.40

£7.00

1-2

£4.50

£2.80

£2.10

£8.40

£7.00

1-3

£4.50

£3.20

£2.70

£10.60

£7.70

1-4

£5.50

£3.80

£2.70

£10.60

£7.70

1-5

£5.50

£4.60

£3.00

£15.80

£8.50

1-6

£5.50

£5.00

£3.00

£15.80

£8.50

2-3

£4.50

£1.60

£1.50

£10.60

£7.70

2-6

£5.50

£2.70

£1.50

£15.80

£8.50

Przykładowe opłaty za okresowe travelcard:

Travelcard

Strefa

Dzienna

Anytime

Dzienna

Off Peak

Tygodniowa

Miesięczna

Roczna

1 i 1-2

£8.80

£7.30

£30.40

£116.80

£1216

1-3

£11.00

£8.00

£35.60

£136.80

£1424

1-4

£11.00

£8.00

£43.60

£167.50

£1744

1-5

£16.40

£8.90

£51.80

£199

£2072

1-6

£16.40

£8.90

£55.60

£213.60

£2224

2-3

£11.00

£8.00

£23.00

£88.40

£920

2-6

£16.40

£8.90

£38

£146

£1520

Jeśli chodzi o ceny za przejazd autobusem lub tramwajem, opłata jednorazowa to (niezależnie od liczby przystanków) £2,40 przy płatności u kierowcy gotówką, natomiast w przypadku płatności kartą Oyster „pay as you go” – tylko £1,40, przy dziennym Price Cap £4,40. Tygodniowy Bus/Tram Pass (karnet tylko na autobusy i tramwaje) na karcie Oyster kosztuje £19,60, miesięczny £75,30 a roczny £784. Przy płatności gotówką lepiej mieć odliczoną kwotę, bo nie zawsze kierowca ma resztę do wydania.

Nowością jest możliwość płacenia w autobusach kartami płatniczymi (kredytowymi, debetowymi) , które mają funkcję bezdotykową. Wówczas, po zbliżeniu jej do żółtego czytnika, pobierana jest z niej kwota £1,40 (tak jak z Oyster card).

W centralnym Londynie można kupić bilet gotówką przed wejściem do autobusu – na ulicach są specjalne maszyny, ale mają one zniknąć w tym roku ponieważ niewiele osób z nich korzysta. Większość pasażerów używa kart Oyster, bo tak jest taniej, a teraz doszła do tego jeszcze możliwość płacenia bezdotykową kartą kredytową lub debetową.

Aktualizaja: od roku 2014 za przejazd autobusem nie można juz płacić gotówką  – ani u kierowcy, ani kupować pojedynczych biletów w automatach; akceptowane sa wyłącznie: Oyster card, bezdotykowe (zbliżeniowe) karty płatnicze oraz jednodniowe papierowe Travelcards.

doładowanie karty oysterDoładowanie karty Oyster jest możliwe w każdym punkcie sprzedaży (sklepie) oznaczonym jej niebieskim symbolem, w kasie na każdej stacji metra i w automatach, także na dworcach kolejowych. Można tam również uzyskać informację o aktualnym stanie funduszy na karcie.

Jeśli będziemy korzystać z „pay as you go”, podając kartę należy poinformować sprzedawcę ile funtów chcemy doładować, natomiast jeśli chcemy zapisać na karcie tygodniową czy miesięczną travelacard, należy powiedzieć na ile czasu, na ile stref i od kiedy ma zacząć działać.

Chcąc doładować Oyster card w automacie (jest w nim instrukcja po polsku), najpierw należy dotknąć kartą żółtego czytnika i wówczas pojawią się opcje co chcemy zrobić: doładować „pay as you go” czy kupić travelcard. W przypadku „pay as you go” należy wybrać z opcji na ekranie jaką kwotę chcemy doładować, a następnie zapłacić gotówką lub kartą i na koniec jeszcze raz dotknąć czytnika kartą w celu jej aktualizacji. Potem można dotknąć czytnika ponownie, aby  sprawdzić czy operacja się udała i zobaczyć stan konta. Na wszelki wypadek warto też nacisnąć przycisk, aby otrzymać dowód wpłaty – doładowania. Druga opcja to tygodniowa lub miesięczna travelcard, z tym że miesięczną należy dodatkowo zarejestrować na wypadek utraty (można to zrobić poprzez formularz dostępny na dworcach lub w punktach sprzedaży Oyster, a także na stronie internetowej tfl.gov.uk/oyster). Na ekranie należy wybrać na ile stref oraz od kiedy ma być ważna, dokonać płatności i na koniec znów dotknąć żółtego czytnika, aby kartę zaktualizować.

Oyster card można też doładować przez internet na stronie TfL.

Dzieci do lat 10 mogą jeździć wszystkimi środkami transportu publicznego za darmo, pod warunkiem, że są pod opieką rodziców lub osoby dorosłej (do 4 dzieci na jednego dorosłego). jeśli mają 5-10 lat i będą podróżować same, można im wyrobić specjalną kartę Oyster (5-10 Zip Oyster photocard), która kosztuje £10 i wymaga zdjęcia.

Trochę inne i bardziej skomplikowane zasady obowiązują na kolei (National Rail) – szczegóły na stronie TfL. Generalnie bardziej opłaca się kupić dzienną dziecięcą travelcard (o niej poniżej) jeżeli dziecko dużo jeździ pociągami, ale najlepiej zapytać się na stacji przy zakupie biletu o najkorzystniejszą opcję.

Dzieciom w wieku 11-15 lat najlepiej wyrobić 11-15 Zip Oyster photocard, która umożliwia im darmowe przejazdy autobusami i tramwajami oraz „pay as you go” i travelcards na dziecięcych taryfach w metrze, DLR, pociągach i Overground. W tym celu należy złożyć aplikację przez internet (klik), dolączyć do niej zdjecie i dokonać bezzwrotnej opłaty administracyjnej w wysokości £10, a przy odbiorze karty w Londynie (w jednym z Travel Information Centres) udokumentować wiek dziecka za pomocą paszportu, dowodu osobistego lub aktu urodzenia. Więcej szczegółów dostępnych jest na stronie TfL.

Podobna procedura obowiązuje w przypadku 16+ Zip Oyster photocard, która przeznaczona jest dla młodzieży w wieku 16-18 lat i uprawnia do 50 proc. zniżek na przejazdy wszystkimi srodkami transportu publicznego w Londynie. Więcej informacji dostepnych jest na stronie TfL.

Dla dzieci poniżej 16 roku życia można też kupić jednodniową papierową travelcard w cenie £3,40 (Off Peak) lub £8,20 (Anytime) na strefy 1-6. Do tego nie jest potrzebna Zip Oyster photocard ponieważ jednodniowa „travelka” sprzedawana jest wyłącznie w formie papierowej. Price Cap oraz tygodniowe (i dłuższe) travelcards w zniżkowych cenach dostępne są natomiast wyłącznie z Zip Oyster photocard.

Studenci, w tym uczniowie szkół językowych biorący udział w kursie trwającym co najmniej 14 tygodni, mają prawo do zniżkowych biletów okresowych, ale pod warunkiem, że uczą się w akceptowanych przez TfL placówkach oraz mieszkają w Londynie. Uprawniający do tegodokument – 18+ Student Oyster Photocard – można wyrobić przez internet, wypełniając podanie dostępne na stronie TfL, przesyłając cyfrowe zdjęcie i dowód, że jest się uczniem/studentem, wydany przez placówkę edukacyjną. Należy przy tym uiścić opłatę administracyjną £10. Zniżka za okresowe travelcards dla uczniów/studentów wynosi 30 procent. Więcej informacji dostepnych jest na stronie TfL.

Aktualne ceny biletów na transport publiczny w Londynie można sprawdzić tu. W tym celu, na podanej stronie należy wybrać odpowienią kategorię wiekową i pobrać cennik w formacie .pdf.

Tagi: , , , ,

320 komentarzy do wpisu “Jak poruszać się po Londynie – transport publiczny”

  1. admin admin napisał(a):

    Mapa londyńskiego metra (można ją przesuwać) z wyszukiwarką stacji, może komuś się przyda:

  2. artur.ch artur.ch napisał(a):

    Bardzo pomocny artykuł, dzięki! Mam pytanie. Za miesiąc jadę do Londynu na tydzień i zamierzam wyrobić sobie kartę Oyster. Czy jak będę ją zwracał to oddadzą mi kasę z doładowania jeśli coś na niej zostanie?

  3. admin admin napisał(a):

    Cześc. Tak, oddadzą Ci to co zostanie z doładowania i depozyt 5 funtów. Jeśli jednak planujesz jeszcze kiedyś ponownie przyjechać do Londynu radzę zatrzymać „Oysterkę”, bo środki na niej nie ulegają przeterminowaniu. A jak chcesz ją zwrócić możesz to zrobić np. na każdej stacji metra w okienkach z obsługą.

  4. Filip napisał(a):

    Witam. Mam pytanie: czy kupując travelcard na 1 i 2 strefę dotyczy to jedynie metra, a autobusami mogę jeździć po wszystkich strefach?

  5. admin admin napisał(a):

    Na autobusy nie ma stref, opłata za przejazd jest stała i nie zależy od liczby przejechanych przystanków czy stref.

  6. kaczka napisał(a):

    Jeśli chodzi o przemieszczanie się metrem, jeśli nie musicie to radzę unikać podróżowania nim w czasie godzin szczytu, czyli od 6:00 do 9:30 i od 16:00 do 19:00 w dni powszednie. W weekendy też czasami jest zapchane, zwłaszcza jeśli w Londynie coś się dzieje, typu jakiś koncert gwiazdy czy wyprzedaż w Primarku, a nawet ładna pogoda 🙂 .

    Na takich stacjach jak King’s Cross czy Tottenham Court Road, w takich sytuacjach może udać się wsiąść dopiero do 3-4 pociągu, bo poprzednie będą totalnie zapchane 🙁 .

  7. admin admin napisał(a):

    Dużo wskazuje na to, że od 2014 r. w londyńskich autobusach nie będzie można już kupić biletu u kierowcy, a wszystkie przejazdy będą opłacane kartami Oyster.

    Według danych przedsiębiorstwa Transport for London, obecnie z możliwości zakupu biletów u kierowcy korzysta tylko 1 proc. pasażerów.

    Ostateczna decyzja ma zapaść 11 października po konsultacjach społecznych. Nie jest ona przesądzona, gdyż rezygnacja z płatności u kierowców może być utrudnieniem dla turystów i osób, które rzadko korzystają z komunikacji miejskiej.

  8. admin admin napisał(a):

    Od 19 stycznia 2014 zacznie obowiązywać nowy cennik na transport publiczny w Londynie. Średnie podwyżki cen biletów wyniosą 2,7 proc. Cenniki na 2014 dostępne są tu: http://www.tfl.gov.uk/tickets/fares-2014/29089.aspx.

    Główna zmiana w porównaniu z r. 2013 jest taka, że zlikwidowano 1-dniowe papierowe Travelcards Off Peak dla stref 1-2 i 1-4 (ale Daily Price Cap na kartach Oyster dla tych stref zachowano). Zapewne po to, by zachęcić ludzi do używania Oysterek, albo uprościć rodzaje biletów, ponieważ w planach jest zamknięcie większości kas biletowych na stacjach metra. Zatem teraz jest tylko jedna 1-dniowa Travelcard Off Peak, która jest ważna na wszystkie strefy i kosztuje £8,90.

    Pozostawiono Daily Price Cap na Oysterce na wszystkie strefy i rodzaje na poziomie z ubiegłego roku.

    Opłata jednorazowa za przejazd autobusem w 2014 to: gotówką – £2,40 – utrzymano cenę zeszłoroczną, natomiast podniesiono o 5 pensów opłatę dokonywaną Osytercard, która wynosi teraz £1,45. Daily Price Cap jest jak w ubiegłym roku, czyli £4,40.