księgarnia podróżnika - przewodniki turystyczne
Kilka słów o metrze w Londynie – część 3: linie, stacje, bilety i ceny

W pierwszych dwóch wpisach o londyńskim metrze przedstawiliśmy podstawowe dane statystyczne i ciekawostki o nim (klik), a także podział miasta na strefy komunikacyjne odwzorowany na słynnej mapie, która stała się symbolem stolicy Wielkiej Brytanii (klik). Tym razem przyjrzymy się poszczególnym liniom popularnej „tuby”, jej stacjom oraz rodzajom biletów i ich cenom. Jeśli chodzi o tę ostatnią kwestię, niestety poruszanie się transportem publicznym po Londynie należy do najdroższych na świecie – przykładowo bilet na pojedynczy przejazd metrem kosztuje aż 4,50 funta, nawet jeśli jedziemy tylko jedną stację. Da się jednak obniżyć tą kwotę nawet o połowę – podpowiemy jak.

Linie i stacje

Pomimo angielskiej nazwy „underground”, wskazującej na podziemne położenie, jedynie ok. 45 procent z łącznej długości 402 kilometrów tras londyńskiego metra znajduje się pod ziemią, a reszta przebiega na powierzchni. W sumie obsługuje ono 270 stacji, które są swego rodzaju punktami orientacji w terenie, a w ogłoszeniach o pracy, czy mieszkaniu ich nazwa jest zawsze wymieniana, podobnie jak w przewodnikach turystycznych, np. przy podawaniu lokalizacji zabytków stolicy Wielkiej Brytanii. Ich pełna lista dostępna jest tu, natomiast poniżej można skorzystać z przesuwalnej mapy metra z wyszukiwarką stacji:

Kolory linii metra w LondynieObecnie metro w Londynie obsługuje 11 linii, które zapewniają transport w obrębie ścisłego centrum miasta oraz łączą je z przedmieściami. Każda z nich ma swoją unikalną nazwę i przedstawiana jest odrębnym kolorem na mapach i wszelkich materiałach informacyjnych. Na kolor ten pomalowane są również poręcze w pociągach danej linii.

Linie dzielą się na dwa podstawowe typy: sub-surface oraz deep line. Starsze linie sub-surface, które budowane były metodą odkrywkową i pierwotnie wykorzystywały lokomotywy parowe, mają obie pary torów ułożone w jednym tunelu i znajdują się średnio 5 metrów pod ziemią. Z kolei budowane później deep line składają się z dwóch równoległych tuneli wydrążonych średnio 20 metrów pod ziemią za pomocą specjalnej tarczy. Linie sub-surface posiadają skrajnię nieznacznie większą od standardu brytyjskich kolei, natomiast na trasach deep line jest ona znacznie mniejsza. Podziemne odcinki tras linii deep line, jak również stacje na nich, mają półkolisty kształt, przypominający rurę, skąd wywodzi się potoczna nazwa londyńskiego metra „The Tube”, co oznacza właśnie „rurę”. Większość linii (z wyjątkiem Victoria oraz Waterloo & City) posiada odcinki zarówno podziemne, jak i naziemne.

Stacja metra w Londynie

Ze względu na znaczące różnice skrajni obu typów linii, mają one inny rodzaj taboru (ang. stock). Pociągi kursujące na liniach deep line oznaczane są przeważnie rokiem ich zamówienia (np. 2012 Stock), a tabor sub-surface ma w nazwach litery oraz (ewentualnie) ich liczbowe rozwinięcia (np. D Stock). Najstarsze używane obecnie składy pochodzą z roku 1960.

Linia i jej kolor Data otwarcia Długość Od-do Liczba stacji Typ
Bakerloo 1906 23,2 km Elephant & Castle – Harrow & Wealdstone 25 Deep level

● Na tej linii znajduje się najbardziej ruchliwa stacja całego londyńskiego metra – Waterloo, która obsługuje także linie Jubilee, Northern i Waterloo & City) oraz najbardziej ruchliwa stacja, która nie ma połączeń z koleją (National Rail) – Oxford Circus (obsługuje również linie Central i Victoria).
● 15 stacji podziemnych (na 25 w sumie).

Central 1900 74 km Ealing Broadway lub West Ruislip – Woodford (przez Hainault) lub Epping 49 Deep level

● Najdłuższa linia „tuby” i przewożąca największą po Northern Line liczbę pasażerów rocznie.
● Najdłuższa podróż bez przesiadki (West Ruislip do Epping – 54,9 km).
● Tzw. „two penny tube” (dwupensówka) – nazwa wywodzi się z tego, iż dawniej za przejazd tą linią pobierana była stała opłata w wysokości 2 pensów.
● 20 stacji podziemnych (na 49 w sumie).

Circle 1871 27,2 km Hammersmith – Edgware Road 36 Sub-surface

● Nazwa („kolista linia”) wzięła się z tego, iż w latach 1949-2009 pociągi jeździły na niej w ruchu ciągłym, po pętli.
● 13 grudnia 2009 przebieg linii został zmodyfikowany, aby odciążyć Hammersmith & City Line.
● Ma połączenia z większością stacji końcowych brytyjskich kolei.
● Jeździ wokół samego centrum Londynu – najlepsza przy zwiedzaniu zabytków, ale także najbardziej zatłoczona przez turystów.

District 1868 64 km Upminster i Ealing Broadway – Richmond lub Wimbledon (z odgałęzieniami do Edgware Road i Olympia) 60 Sub-surface

● Skomplikowany układ linii powoduje, że w praktyce pociągi tej linii kursują na 5 różnych trasach.
● Najwięcej pasażerów tej linii przewija się przez stację Victoria, która obsługuje również pociągi linii Circle i Victoria.
● Większa część trasy tej linii znajduje się na otwartej przestrzeni (tylko 25 na 60 stacji jest pod ziemią).

Hammersmith & City 1864 25,5 km Hammersmith – Barking 29 Sub-surface

● Została formalnie wydzielona z linii Metropolitan dopiero w 1990 r.
● Podziemna część tej linii  jest najstarszym odcinkiem metra w Londynie (i na świecie).
● Połowa stacji pod ziemią.

Jubilee 1979 36,2 km Stanmore – Stratford 27 Deep level

● Najnowsza linia londyńskiego metra.
● Jako jedyna przecina się ze wszystkimi innymi liniami.
● Nazwa upamiętnia Srebrny Jubileusz (25-lecie) panowania królowej Elżbiety II.
● Najwięcej pasażerów tej linii przewija się poprzez stację Bond Street.
● 13 stacji podziemnych (na 27 w sumie).

Metropolitan 1863 66,7 km Aldgate – Amersham (z odgałęzieniami do Chesham, Watford i Uxbridge) 34 Sub-surface

● Najstarsza linia metra w Londynie (i na świecie).
● Na tej linii znajduje się najbardziej oddalona od centrum Londynu stacja metra (43 km, Amersham).
● Co roku linia wypuszcza na trasę pokazowy pociąg z parowozem (do 1961 r. nie była zelektryfikowana).
● Tylko ok. 10 km linii jest pod ziemią (9 stacji na 34).

Northern 1890 58 km Morden – Edgware, Mill Hill East lub High Barnet (z dwoma odgałęzieniami w centralnym Londynie) 50 Deep level

● Powstała poprzez połączenie dwóch linii: „płytkiej” z 1890 i głębokiej z 1907 r.
● Najbardziej ruchliwa stacja – Leicester Square.
● Linia „rekordów” londyńskiego metra: najwięcej pasażerów rocznie (ok. 260 mln); najgłębsza (Hampstead – najniżej położona stacja – 58,5 m pod ziemią); najwyżej położony punkt – wiadukt koło stacji Mill Hill East (18 m); najdłuższy odcinek, na którym pociągi cały czas pozostają pod ziemią – fragment trasy od East Finchley do Morden (27,8 km); na stacji Angel najdłuższe schody ruchome w Europie (60 m, czas przejazdu 80 s).
● 36 km linii pod ziemią (30 podziemnych stacji na 56 w sumie).

Piccadilly 1906 71 km Cockfosters – Heathrow lub Uxbridge 53 Deep level

● Łączy lotnisko Heathrow z centrum.
● Wagoniki zaprojektowane z myślą o podróżnych z walizkami
● 25 stacji podziemnych (na 53 w sumie)
● 17 stacji tej linii zaliczanych  jest do najlepszych przykładów architektury publicznej początku XX w.

Victoria 1968 21 km Walthamstow Central – Brixton 16 Deep level

● Najstarsza tzw. głęboka linia (deep level).
● Najbardziej ruchliwa stacja na tej linii to Victoria (obsługuje też pociągi linii Circle i District).
● Linia wyposażona jest w automatycznego pilota, który po zamknięciu drzwi kieruje pociąg do następnej stacji według sygnałów otrzymywanych wzdłuż trasy.
● Wszystkie stacje pod ziemią.

Waterloo & City 1898 2,5 km Waterloo – Bank 2 Deep level

● Najkrótsza linia metra w Londynie – kursuje jedynie między dwoma stacjami: Waterloo i Bank.
● Zbudowana z myślą o szybkiej przeprawie pod Tamizą do stacji kolejowej Waterloo.
● Czas przejazdu: 4 min.
● Znajduje się całkowicie pod ziemią i nie ma połączeń z innymi liniami.

Uwaga! Obecnie trwa największa w historii przebudowa londyńskiego systemu transportu, która umożliwi znaczną poprawę przepustowości metra – modernizowane są m.in. stacje, torowiska i sygnalizacja. W związku z tym pasażerowie mogą napotkać na poważne utrudnienia w przemieszczaniu się po Londynie, zwłaszcza w weekendy. Ponadto, w godzinach szczytu, czyli od 6:00 do 9:30 i od 16:00 do 19:00 w dni powszednie, a także w weekendy, gdy odbywają się jakieś publiczne wydarzenia i imprezy (np. koncerty, wyprzedaże, urodziny królowej) czy nawet jest po prostu słoneczny dzień, trzeba się liczyć z dużym tłokiem, a na najpopularniejszych stacjach może się udać wsiąść dopiero do 3-4 pociągu. Transport for Londyn (TfL), jednostka zarządzająca transportem publicznym w stolicy Wielkiej Brytanii, udostępnia aktualizowane na bieżąco dane o stanie ruchu na poszczególnych liniach metra na swojej stronie internetowej. Sumaryczną tabelę, uwzględniającą również Overground i DLR, zamieszczamy obok.

Bilety i ceny

karta oysterPodróżowanie londyńskim metrem nie należy do najtańszych, ale można ograniczyć koszty do minimum wybierając odpowiednie rodzaje biletów.

W zależności od stref, w których podróżujemy, za pojedynczy przejazd metrem zapłacimy od £4,50 wzwyż. Żeby nie przepłacać, zwłaszcza jeśli nasz pobyt w Londynie trwa dłużej niż dzień, warto korzystać z Oystercard, czyli miejskiej karty magnetycznej, którą można doładowywać na stacjach metrach, w większości sklepów lub przez internet. Używając jej, za jeden przejazd, w zależności od strefy, zapłacimy od £2,10 wzwyż.

Jeśli będziemy jeździć metrem często, warto kupić bilet okresowy Travelcard, np. na 1, 3 dni, tydzień lub miesiąc. Cena 1-dniowej Travelcard wynosi od £7,30 wzwyż, w zależności od tego, w których strefach miasta będziemy jeździć (centrum, czyli 1 strefa, jest najdroższa) oraz od tego czy bilet jest ważny także w godzinach szczytu (4.30 – 9.30 rano).

Dokładny cennik komunikacji miejskiej w Londynie (obowiązujący w 2013 roku) zamieściliśmy w osobnym wpisie na naszym blogu (klik).

W kolejnych dwóch wpisach dotyczących metra w Londynie przedstawimy praktyczne rady i informacje dla pasażerów oraz opiszemy jak podróżować nim od strony „technicznej”.

Tagi: , , , , , , , , , ,

2 komentarze do wpisu “Kilka słów o metrze w Londynie – część 3: linie, stacje, bilety i ceny”

  1. Rafał napisał(a):

    Witam, orientuje się ktoś jakie są ceny biletów dla osób niepełnosprawnych ?

  2. admin admin napisał(a):

    @Rafał:

    Są zniżki, ale tylko dla osób niepełnosprawnych, które mieszkają w Londynie na stałe. Niestety nie dotyczy to niepełnosprawnych turystów – ci płacą normalną cenę.

Skomentuj